Budowa Kanału Żeglugowego na Mierzei Wiślanej

Zapewne każdy słyszał o trwającym przekopie Mierzei Wiślanej. Jest to inwestycja, która ma ułatwić przeprawę statków z Zatoki Gdańskiej na Zalew Wiślany. Do tej pory żegluga odbywała się przez Cieśninę Piławską na terytorium Rosji, dzięki kanałowi droga skróci się o ok. 100 km. Budowa kanału odbywa się na terenie wsi Skowronek, w województwie pomorskim.

W roku 2016 roku po raz pierwszy przedstawiono projekt planowanego kanału. Jednocześnie potwierdzono jego lokalizację i nazwę Kanał Żeglugowy Nowy Świat. Wymiary kanału to 1,3 km długości i 5 metrów głębokości. Umożliwi on dostęp do Elbląga statkom morskim o długości 100 metrów, szerokości 20 metrów i zanurzeniu 4 metrów.

Pierwszy pomysł narodził się już w 1577 roku, a jego pomysłodawcą był król Stefan Batory, w związku z buntem Gdańska wobec Rzeczypospolitej. Kasztelan wiślicki Mikołaja Firleja i sekretarz królewski Piotr Kłoczewski, po obejrzeniu terenu wyznaczyli wieś Skowronki jako miejsce nadające się na przekop i budowę portu. Po zawarciu porozumienia z Gdańskiem pomysł ostatecznie zarzucono. Również król Prus Fryderyk II Wielki rozważał budowę kanału, gdy po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku Elbląg został przyłączony do Prus, a Gdańsk pozostał w Polsce. Król chciał, aby Elbląg stał się konkurentem miasta nad Motławą. Po jego śmierci w 1786 roku i po drugim rozbiorze Polski w 1793 roku Gdańsk również przyłączono do Prus i tym samym budowa kanału stała się bezcelowa. Kolejną osobą, która w 1945 roku wystąpiła z propozycją budowy kanału, był Eugeniusz Kwiatkowski przedwojenny wicepremier. Ostatecznie 10 listopada 2006 roku w Elblągu premier Jarosław Kaczyński, po rozmowach z aktywistami ogłosił realizację projektu.

Początkowo szacowano, że koszt projektu wyniesie 880 mln zł, jednak w lutym 2020 roku wynosiły już 1,984 mld zł. Kwoty zmieniały się w zależności od wykonawcy, cen materiałów oraz zakresu prac i innych wiązanych z projektem działań.

Obecnie konsorcjum NDI/Besix realizuje pierwszy etap prac, którego zakończenie szacuje się w połowie przyszłego roku. Trwają pracę związane z budową sztucznej wyspy oraz budową śluzy, a także betonowaniem samego kanału. Kolejny etap prac za kwotę 574 mln zł realizuje firma Budimex. Drugi etap realizacji projektu obejmuje przebudowę istniejącego toru wodnego na rzece Elbląg. Całość prac ma zostać zakończona w 2022 roku.

Ciekawostką jest fakt budowy Wyspy Estyjskiej, której nazwa pochodzi od staropruskiej nazwy Zalewu Wiślanego. Sztuczna wyspa o powierzchni ok. 181 ha zostanie stworzona z urobku, około 2,5 km od brzegu Mierzei Wiślanej. Miejsce to ma być osadom dla licznych gatunków ptaków. Odpowiednio zagospodarowana i docelowo porośnięta szuwarem trzcinowym wyspa poprawi sytuację zanikających dziś siedlisk łąkowych w rejonie Zalewu, zostanie ona objęta obszarem Natura 2000.

W trakcie prowadzonych prac odkryto dwa złoża bursztynu: 900 kg i 500 kg, przy czym tylko jedno z nich miało nadawać się do wydobycia. Szacowano, że w całej Mierzei Wiślanej możne znajdować się blisko 7 ton bursztynu. Wydobycie bursztynu na większą skalę ostatecznie nie zostało podjęte.

Przekop Mierzei wzbudza duże zainteresowanie również wśród turystów. Teren budowy jest odpowiednio zabezpieczony, aby uniemożliwić wejście osobom postronnym. Postęp prac można obserwować z pobliskiego lasu.

Fach-Poż Service s.c

  • Autor artykułu red. Emilia „Chyża” Buczyńska
  • Autor fotografii red. Karol Zaborski

Skup Aut Kasacja Pojazdów Samochodów